Awaria pompy hydraulicznej: objawy, przyczyny i jak jej zapobiec
Pompa hydrauliczna rzadko pada bez ostrzeżenia i rzadko psuje się sama z siebie. Pokazujemy 4 objawy, po których warto działać, 6 przyczyn, które niszczą pompę, i co zrobić, żeby nowa pompa nie skończyła tak samo.

Spis treści (16)
Koparka, która pół roku temu podnosiła łyżkę bez problemu, teraz robi to wyraźnie wolniej. Operator mówi „jakoś słabiej chodzi”, ale maszyna nadal pracuje, więc nikt się tym nie przejmuje. Po miesiącu pompa staje całkowicie. Przy okazji metalowe opiłki z rozpadającej się pompy niszczą rozdzielacz. Z wymiany pompy za 1800 zł robi się naprawa za 7 tysięcy.
Taka sytuacja powtarza się u nas co tydzień. Awaria pompy hydraulicznej rzadko przychodzi nagle i rzadko ma jedną przyczynę w samej pompie. Najpierw pokazujemy cztery objawy, po których warto działać. Potem przyczyny, które niszczą pompę, i co zrobić, żeby nowa nie podzieliła losu starej.
Objawy awarii pompy hydraulicznej #

1. Siłowniki pracują wolniej niż kiedyś #
To najczęstszy i najłatwiejszy do przeoczenia objaw. Ramię koparki podnosi się, ale wolniej. Widły ładowacza idą do góry, ale z pełnym ładunkiem ledwo dają radę. Maszyna niby działa, więc operator pracuje dalej.
Elementy pompy (koła zębate, tłoczki albo łopatki, zależnie od typu) z czasem się zużywają i pojawiają się między nimi luzy. Przez te luzy olej, zamiast trafiać do układu, przelewa się wewnątrz pompy ze strony tłocznej z powrotem na ssawną. Pompa kręci się tak samo, ale do układu trafia coraz mniej oleju, więc siłowniki zwalniają. Spadek prędkości o 10–15% to sygnał, że zużycie postępuje. Spadek o 30% i więcej oznacza mocno zużytą pompę.
2. Pompa zaczęła hałasować #
Sprawna pompa pracuje równo: słychać ją, ale dźwięk jest jednostajny. Zmiana dźwięku pojawia się zwykle dużo wcześniej niż awaria, dlatego warto rozpoznać, co oznacza:
- Wysokie wycie lub świst, głośniejsze pod obciążeniem, to najczęściej kawitacja: pompa nie dostaje wystarczająco oleju na ssaniu.Stuki i grzechotanie, jak stukanie w rurach, to zwykle powietrze w oleju. Regularne, rytmiczne stuki mogą też oznaczać luz na wałku albo poluzowaną pokrywę.Wycie, które rośnie razem z obrotami także bez obciążenia, to często zużyte łożyska pompy.
3. Olej się przegrzewa #

Układy hydrauliczne w maszynach roboczych pracują zwykle z olejem w okolicach 80°C i to jest norma. Powyżej 90–95°C olej rzednie, uszczelki twardnieją, a pompa zużywa się szybciej. Za wysoką temperaturę dają przecieki wewnątrz zużytej pompy, zapchana chłodnica, za mało oleju, zatkane filtry albo źle ustawiony zawór przelewowy. Gorący olej to spirala: robi się rzadszy, więcej oleju przecieka w pompie, powstaje więcej ciepła i tak aż do awarii. Najprościej sprawdzić temperaturę termometrem bezdotykowym skierowanym na zbiornik.
4. Wycieki oleju na pompie #

- Uszczelka wałka. Starzeje się, twardnieje i przestaje przylegać, szczególnie po postoju na mrozie.Przyłącza. Poluzowane złączki, uszkodzone o-ringi, pęknięte przewody.Pokrywy pompy. Uszczelka między pokrywą a korpusem, nierówno dokręcone śruby.Pęknięty korpus. Najgorszy scenariusz, zwykle od udaru ciśnienia albo bardzo gęstego oleju zimą. Tu nie ma naprawy, pompę trzeba wymienić.
Spadający poziom oleju oznacza, że pompa może zacząć łapać powietrze, a to przyspiesza zużycie. Do tego olej na posadzce to ryzyko poślizgnięcia.
Zanim wymienisz pompę: 4 rzeczy do sprawdzenia #

- Posłuchaj układu i porównaj dźwięk z opisem wyżej.Sprawdź, czy pompa w ogóle jest napędzana. Czy włączony jest WOM albo sprzęgło, czy wałek się kręci, czy nie ścięło klina albo wielowypustu. Sporo „awarii pompy” kończy się na tym punkcie.Sprawdź poziom oleju. Za niski poziom to najprostsza droga do zassania powietrza.Sprawdź, czy w oleju nie ma powietrza. Jeśli olej w zbiorniku się pieni, najpierw odpowietrz układ, a dopiero potem oceniaj pompę.
Przyczyny awarii pompy hydraulicznej #
Pompa rzadko psuje się sama z siebie. Najczęściej jest ofiarą innego problemu w układzie, a nowa pompa założona do niezmienionego układu zepsuje się z tego samego powodu. Oto sześć najczęstszych przyczyn.
1. Zanieczyszczenia w oleju #

Większość awarii układów hydraulicznych zaczyna się od tego, że w oleju jest coś, czego być nie powinno: opiłki metalu, piasek, woda, kawałki starych uszczelek. Najwięcej brudu wpada przez zbiornik: przy dolewaniu oleju, przez uszkodzony korek wlewu albo zatkany odpowietrznik zbiornika. Inne źródła to zużywające się siłowniki i sama pompa, olej rozkładający się w wysokiej temperaturze, pył wchodzący przez zużyte uszczelnienia i zgarniacze tłoczysk oraz nowe części zamontowane bez oczyszczenia.
Cząstki brudu wchodzą między powierzchnie, które muszą ściśle przylegać: czoła kół zębatych i płyty dociskowe w pompach zębatych, tłoczki i płytę rozrządczą w tłoczkowych. Wycierają je jak papier ścierny, szczeliny rosną, pompa traci ciśnienie i się grzeje, a w oleju pojawia się jeszcze więcej opiłków. Dlatego tak ważny jest dobry filtr na powrocie i jego regularna wymiana.
2. Powietrze w układzie (napowietrzenie) #

Powietrze dostaje się do oleju z zewnątrz: przy za niskim poziomie oleju, przez nieszczelny przewód ssawny albo złączkę po stronie ssania i przez zużyte uszczelnienia. Łatwo to zauważyć, bo olej wracający do zbiornika jest spieniony. Pompa pracująca z powietrzem nie osiąga pełnego ciśnienia, olej szybciej się grzeje, smarowanie się pogarsza, a na końcu mogą zatrzeć się łożyska.
3. Kawitacja #

Kawitacja to co innego niż napowietrzenie. Pęcherzyki nie przychodzą z zewnątrz, tylko tworzą się w samym oleju, gdy na ssaniu pompy jest za duże podciśnienie: zatkany filtr ssawny, za cienki albo zagięty przewód ssawny, za zimny i za gęsty olej, za wysokie obroty. Olej zawsze zawiera trochę rozpuszczonego powietrza, które przy podciśnieniu się uwalnia. Gdy pęcherzyki trafiają na stronę ciśnienia, gwałtownie się zapadają i wyrywają z metalu drobne cząstki. Ślady to matowe, chropowate albo lekko wżarte powierzchnie po stronie ssawnej, najlepiej widoczne w aluminiowych pompach zębatych.
4. Za wysokie ciśnienie #

Każda pompa ma maksymalne ciśnienie robocze podane przez producenta. Najczęstsza przyczyna przekroczenia to źle ustawiony albo zablokowany zawór przelewowy, czasem pompa dobrana do zbyt małego ciśnienia. Skutki:
- zużyte tłoczki i blok cylindrów w pompach tłoczkowych,wygięte lub połamane łopatki w pompach łopatkowych,wytarta obudowa po stronie ssawnej i połamane zęby w pompach zębatych,skręcony, pęknięty albo ścięty wałek napędowy,pęknięta obudowa, zerwane gwinty przyłączy, uszkodzone łożyska.
Za wysokie ciśnienie niszczy też zawory, uszczelnienia i węże. Po każdej naprawie warto sprawdzić manometrem, na jakie ciśnienie otwiera zawór przelewowy.
5. Zły albo stary olej #

Olej musi mieć lepkość dobraną do pompy i temperatury pracy. Olej za gęsty (albo zimny) trudno zassać, więc pojawia się kawitacja. Olej za rzadki (albo przegrzany) słabo uszczelnia szczeliny w pompie, rosną przecieki wewnętrzne i układ się grzeje. Do tego każdy olej z czasem się zużywa i traci właściwości, dlatego wymieniaj go w terminach producenta maszyny i nie mieszaj olejów o różnej lepkości.
6. Przegrzewanie i błędy przy montażu #
Przegrzewanie (opisane wyżej jako objaw) jest też przyczyną kolejnych uszkodzeń: niszczy uszczelnienia, przyspiesza rozkład oleju i zmienia luzy w pompie. Częstym powodem szybkiej awarii nowej pompy są też błędy przy montażu: zły kierunek obrotów, rozruch bez zalania pompy olejem (suchy rozruch potrafi ją zniszczyć w kilka sekund) albo źle dobrane sprzęgło.
Co zrobić, gdy zauważysz któryś z objawów #
Przede wszystkim nie czekać. Pompa, która się sypie, rozsyła metalowe opiłki po całym układzie i niszczy rozdzielacze, zawory i siłowniki. Sama pompa kosztuje stosunkowo niewiele. Pompa plus rozdzielacz plus dwa siłowniki to już zupełnie inna kwota.
- Wyłącz maszynę.Sprawdź olej: kolor, metaliczne drobinki, pianę, zapach spalenizny.Obejrzyj pompę: czy gdzieś cieknie, czy przyłącza są dokręcone.Jeśli masz manometr, zmierz ciśnienie i porównaj z dokumentacją maszyny.Zadzwoń albo wyślij nam zdjęcia i opis objawów. Powiemy, jak to wygląda i co proponujemy.
Jak zapobiegać awariom pompy #

- sprawdzaj poziom oleju przed pracą i w razie potrzeby dolewaj,oglądaj węże: pęknięcia, przetarcia, wybrzuszenia,szukaj śladów wycieków przy uszczelnieniach, złączkach i zaworach,wymieniaj filtry ssawne i powrotne, zanim się zatkają,wymieniaj olej w terminach producenta maszyny,przy montażu nowych części dbaj o czystość: zatyczki zdejmuj w ostatniej chwili, przewody przedmuchaj przed podłączeniem.
Wymiana, regeneracja czy oryginał: co ma sens #
Regeneracja pompy. Sprawdza się przy pompach tłoczkowych (Rexroth A10V, Parker PV, Linde HPR i podobnych), gdzie nowa pompa kosztuje kilkanaście tysięcy złotych. Regenerujemy je w naszym serwisie i dajemy gwarancję na wykonaną pracę. Przy pompach zębatych regeneracja zwykle się nie opłaca, bo nowa pompa kosztuje podobnie.
Nowa pompa (zamiennik). Najczęstszy wybór przy pompach zębatych: te same parametry co oryginał, niższa cena. Większość popularnych modeli mamy na magazynie i wysyłamy tego samego dnia.
Nowa pompa (oryginał OEM). Dla maszyn na gwarancji albo gdy potrzebujesz dokładnie tej samej pompy co fabryczna. Nie znasz numeru swojej pompy? Zobacz, jak zamówić pompę bez numeru katalogowego.
Szukasz pompy albo części? Zobacz pompy do maszyn rolniczych, budowlanych i ciężarówek, pompy tłoczkowe, części do pomp, filtry i chłodnice oleju.
Jakie są objawy awarii pompy hydraulicznej?
Najczęściej wolniejsza praca siłowników, hałas (wycie, stuki), przegrzewanie oleju i wycieki na pompie.
Jaka jest najczęstsza przyczyna awarii pompy hydraulicznej?
Zanieczyszczony olej, a zaraz po nim powietrze i kawitacja na ssaniu. Rzadziej sama pompa jest wadliwa.
Dlaczego pompa hydrauliczna wyje?
Wysokie wycie pod obciążeniem to najczęściej kawitacja: zatkany filtr ssawny, za cienki przewód ssawny albo za gęsty olej. Wycie rosnące z obrotami także bez obciążenia może oznaczać zużyte łożyska.
Jak odróżnić kawitację od napowietrzenia?
Napowietrzenie daje stuki i spieniony olej, a powietrze wchodzi z zewnątrz. Kawitacja daje wysokie wycie i powstaje, gdy pompa nie dostaje wystarczająco oleju na ssaniu.
Jaka temperatura oleju hydraulicznego jest normalna?
W maszynach roboczych zwykle około 80°C. Powyżej 90–95°C olej traci lepkość i warto szukać przyczyny.
Co zrobić przed montażem nowej pompy?
Znaleźć przyczynę awarii starej, przepłukać układ, wymienić filtry i olej, a przed pierwszym rozruchem zalać pompę olejem.


