Pompa hydrauliczna o stałej wydajności: rodzaje, zalety i zastosowania
Pompa hydrauliczna o stałej wydajności przy tych samych obrotach zawsze podaje tyle samo oleju. Wyjaśniamy, jak działa, jakie są jej rodzaje (w tym pompy gerotorowe), kiedy się sprawdza, a kiedy lepsza będzie pompa o zmiennej wydajności.

Spis treści (11)
Pompa o stałej wydajności to najczęściej spotykany typ pompy w hydraulice siłowej. Siedzi w ciągnikach, ładowarkach, wywrotkach, agregatach i prasach. Codziennie dobieramy takie pompy klientom z rolnictwa, budowlanki i przemysłu, więc poniżej zebraliśmy wszystko, co warto o nich wiedzieć: jak działają, jakie są ich rodzaje, jakie mają zalety i kiedy lepiej postawić na pompę o zmiennej wydajności.
Czym jest pompa hydrauliczna o stałej wydajności? #
Pompa o stałej wydajności przy każdym obrocie wałka tłoczy tę samą ilość oleju. Ta ilość to objętość geometryczna (pojemność skokowa) podawana w cm³/obr, np. 16, 20 albo 25 cm³/obr. Nie da się jej zmienić bez wymiany pompy.
W praktyce oznacza to, że wydajność pompy zależy tylko od obrotów. Pompa 16 cm³/obr na 1500 obr/min daje około 22 l/min, a na 2000 obr/min już około 30 l/min. Ciśnienie w układzie na to nie wpływa. Pompa podaje olej, a ciśnienie powstaje dopiero wtedy, gdy olej napotyka opór, np. siłownik podnoszący ciężar. Jak to policzyć krok po kroku, pokazujemy w artykule o wydajności pompy hydraulicznej.
Dla porównania pompa o zmiennej wydajności potrafi sama zmieniać ilość tłoczonego oleju, np. zmniejszać przepływ, gdy układ nie potrzebuje pełnej mocy. Ma do tego regulator, który zmienia geometrię pompy w trakcie pracy.

Na schematach hydraulicznych pompę o stałej wydajności rozpoznasz po symbolu: okrąg z wypełnionym trójkątem skierowanym na zewnątrz (kierunek przepływu). Pompa o zmiennej wydajności ma dodatkowo skośną strzałkę przechodzącą przez okrąg, która oznacza możliwość regulacji.
Rodzaje pomp o stałej wydajności #
Stałą wydajność mają różne konstrukcje pomp. Różnią się ciśnieniem, poziomem hałasu, ceną i zastosowaniem.
Pompy zębate (zazębienie zewnętrzne) #

Najpopularniejsze pompy w maszynach mobilnych. Dwa koła zębate obracają się w przeciwnych kierunkach, a olej jest przenoszony w przestrzeniach między zębami a korpusem. Są proste, odporne, tanie i łatwo dostępne. Pracują w ciągnikach, ładowarkach czołowych, wywrotkach, dźwigach i agregatach. To najczęstszy wybór, gdy trzeba wymienić pompę w maszynie roboczej.
Pompy gerotorowe (zazębienie wewnętrzne) #

Pompa gerotorowa to odmiana pompy z zazębieniem wewnętrznym. W środku pracują dwa elementy: koło zębate wewnętrzne (zębnik), osadzone na wałku napędowym, i wieniec zębaty z uzębieniem wewnętrznym, który ma o jeden ząb więcej. Oba obracają się w tym samym kierunku, ale ich osie są przesunięte względem siebie (mimośród). Dzięki temu komory między zębami cyklicznie się powiększają (zasysanie oleju) i zmniejszają (tłoczenie). Każdy obrót wałka przenosi tę samą objętość oleju, więc to klasyczna pompa o stałej wydajności.
Pompy gerotorowe są kompaktowe, pracują cicho i równo, z małą pulsacją przepływu, i dobrze zasysają olej. Mają też niewiele części, co przekłada się na trwałość. Zwykle pracują jednak przy niższych ciśnieniach niż pompy zębate zewnętrzne czy tłoczkowe. Dlatego najczęściej spotkasz je jako pompy doładowujące w przekładniach hydrostatycznych, pompy smarujące w skrzyniach biegów i silnikach, w układach wspomagania kierownicy oraz w małych agregatach. Na tej samej zasadzie (zestaw gerotor albo geroler) działają też silniki orbitalne i orbitrole w układach kierowniczych.
Pompy łopatkowe o stałej wydajności #

W wirniku osadzone są łopatki, które dociskają się do pierścienia i tworzą komory o zmieniającej się objętości. Pompy łopatkowe pracują cicho i równomiernie, dlatego często trafiają do maszyn przemysłowych, pras i obrabiarek, gdzie liczy się kultura pracy.
Pompy tłoczkowe o stałej wydajności #

Tłoczki pracują w bloku cylindrowym pod stałym kątem (np. pompy z wychylnym blokiem typu Bosch Rexroth A2FO). Takie pompy tłoczkowe wytrzymują najwyższe ciśnienia i mają wysoką sprawność, ale są droższe od zębatych. Stosuje się je tam, gdzie potrzebne jest wysokie ciśnienie przy stałym przepływie, np. w napędach maszyn budowlanych i przemysłowych. Zużyte pompy tłoczkowe regenerujemy w naszym serwisie.
Zalety pompy o stałej wydajności #
- Prosta konstrukcja i niższa cena. Nie ma regulatorów, czujników ani mechanizmów zmiany wydajności. Mniej części oznacza niższą cenę zakupu, często kilka razy niższą niż pompy o zmiennej wydajności o podobnej wielkości.
- Niezawodność i trwałość. Mniej elementów to mniej rzeczy, które mogą się zepsuć. Pompy zębate i gerotorowe dobrze znoszą pracę w kurzu, mrozie i przy dużych obciążeniach, dlatego dominują w maszynach rolniczych i budowlanych.
- Przewidywalny przepływ. Przy danych obrotach pompa zawsze daje tyle samo litrów na minutę. Łatwiej zaprojektować układ, dobrać siłowniki i przewidzieć prędkość ich pracy.
- Łatwiejszy serwis i dostępność części. Pompy o stałej wydajności, zwłaszcza zębate, są ustandaryzowane (grupy, kołnierze, wałki). Zamiennik albo części znajdziesz szybko, a wymiana zajmuje zwykle kilka godzin.
- Dobra sprawność przy stałym obciążeniu. Jeśli układ przez większość czasu potrzebuje podobnego przepływu, np. napęd wentylatora, przenośnika albo prasy pracującej cyklicznie, pompa o stałej wydajności pracuje efektywnie i nie traci energii na regulację.
Pompa o stałej czy o zmiennej wydajności? #
| Pompa o stałej wydajności | Pompa o zmiennej wydajności | |
|---|---|---|
| Przepływ | stały przy danych obrotach | regulowany w trakcie pracy |
| Konstrukcja | prosta | złożona (regulator, płyta wychylna) |
| Cena | niższa | wyższa |
| Serwis | prostszy, części łatwo dostępne | wymaga specjalisty |
| Straty energii | przy zmiennym obciążeniu nadmiar idzie na przelew | małe, pompa podaje tyle, ile trzeba |
| Typowe zastosowanie | ciągniki, ładowarki, wywrotki, agregaty, prasy | koparki, maszyny z wieloma funkcjami naraz, układy Load Sensing |
Przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.
Pompa o zmiennej wydajności (najczęściej tłoczkowa osiowa) opłaca się tam, gdzie zapotrzebowanie na olej mocno się zmienia, np. w koparce, która raz stoi, a raz jednocześnie kopie, obraca nadwoziem i jedzie. Jeśli maszyna pracuje w miarę równo, a liczy się prostota i koszt, lepszym wyborem jest pompa o stałej wydajności.
Gdzie stosuje się pompy o stałej wydajności? #
- Rolnictwo: ciągniki (podnośnik, TUR), opryskiwacze, rozrzutniki, przyczepy wywrotki, łuparki.
- Budownictwo: ładowarki, zagęszczarki, dźwigi, mniejsze maszyny i osprzęt.
- Transport: wywrotki, żurawie HDS, windy samochodowe, wspomaganie kierownicy.
- Przemysł: prasy, przenośniki, agregaty hydrauliczne, obrabiarki.
- Układy pomocnicze: smarowanie, doładowanie przekładni hydrostatycznych, chłodzenie (napęd wentylatora).
Jak dobrać pompę o stałej wydajności? #
Przy wymianie pompy najprościej działać po numerze katalogowym z tabliczki znamionowej. Jeśli go nie ma, musisz ustalić kilka parametrów:
- Pojemność skokową [cm³/obr], czyli ile oleju pompa daje na jeden obrót.
- Ciśnienie robocze i maksymalne [bar].
- Kierunek obrotów: prawy albo lewy, patrząc od strony wałka.
- Typ wałka i kołnierza: stożek, wieloklin, wałek z wpustem, rozstaw otworów.
- Przyłącza: gwinty albo kołnierze ssania i tłoczenia.
Krok po kroku opisaliśmy to w poradniku, jak zamówić pompę bez numeru katalogowego. Jest tam też arkusz pomiarowy do wypełnienia. Jeśli rozważasz tańszą wersję, przeczytaj, kiedy warto wybrać zamiennik pompy hydraulicznej.
Pompy o stałej wydajności w Frejus #
W naszym sklepie znajdziesz ponad 40 000 produktów do hydrauliki siłowej, w tym pompy zębate, gerotorowe, łopatkowe i tłoczkowe, zarówno oryginalne, jak i zamienniki. Popularne modele mamy na magazynie w Siedlisku, a do pomp oferujemy też części zamienne. Nie wiesz, którą pompę wybrać? Wyślij nam numer z tabliczki albo zdjęcia pompy, a dobierzemy odpowiednią.
Co to jest pompa o stałej wydajności?
To pompa, która przy każdym obrocie wałka tłoczy tę samą objętość oleju. Jej wydajność zmienia się tylko razem z obrotami napędu, a nie z ciśnieniem w układzie.
Czym różni się pompa o stałej wydajności od pompy o zmiennej wydajności?
Pompa o zmiennej wydajności ma regulator i potrafi zmieniać ilość tłoczonego oleju w trakcie pracy. Pompa o stałej wydajności jest prostsza i tańsza, ale nadmiar oleju odprowadza przez zawór przelewowy.
Czy pompa zębata to pompa o stałej wydajności?
Tak. Pompy zębate, zarówno z zazębieniem zewnętrznym, jak i gerotorowe, to pompy o stałej wydajności.
Gdzie stosuje się pompy gerotorowe?
Najczęściej jako pompy doładowujące w przekładniach hydrostatycznych, pompy smarujące, w układach wspomagania kierownicy i w małych agregatach. Pracują cicho i mają małą pulsację przepływu.
Jak obliczyć wydajność pompy o stałej wydajności?
Pojemność [cm³/obr] × obroty [obr/min] ÷ 1000 × sprawność (ok. 0,93). Pompa 16 cm³ przy 1500 obr/min daje ok. 22,3 l/min.
Szukasz pompy o stałej wydajności?
Podaj numer z tabliczki, dobierzemy pompę.


